संस्कृत व्याकरण – Class Test 2

25 Questions • 25 Min

संस्कृत व्याकरण – Class Test 2 — प्रश्न व उत्तर (नमूना)

UP Super TET • संस्कृत • क्लास नोट्स (टीचर PDF) के सभी प्रश्न + थ्योरी से बने प्रश्न • 25 प्रश्न, हर प्रश्न की विस्तृत व्याख्या सहित।

  1. 'चक्रपाणिः' में कौन सा समास है?

    1. द्विगु
    2. द्वन्द्व
    3. तत्पुरुष
    4. बहुव्रीहि
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (D) बहुव्रीहि

    चक्रं पाणौ यस्य सः (विष्णु) — अन्य पद प्रधान होने से बहुव्रीहि समास।

  2. गद्यांश — "…जनकल्याणायैव सत्पुरुषा मनसा, वाचा, कर्मणा च परोपकाररताः दृश्यन्ते। सत्पुरुषाणां सम्पत्तयः परजीवेभ्यः एव भवन्ति।" — सत्पुरुषाणां सम्पत्तयः भवन्ति —

    1. स्व-पुत्रेभ्यः
    2. स्व-मित्रेभ्यः
    3. परजीवेभ्यः
    4. स्व-वंशेभ्यः
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (C) परजीवेभ्यः

    गद्यांश में स्पष्ट लिखा है — 'सत्पुरुषाणां सम्पत्तयः परजीवेभ्यः एव भवन्ति' (सज्जनों की सम्पत्ति दूसरों के लिए होती है)।

  3. 'सदैव' पद में कौन सी सन्धि है?

    1. यण्
    2. अयादि
    3. गुण
    4. वृद्धि
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (D) वृद्धि

    सदा + एव — आ + ए = ऐ (वृद्धिरेचि) → सदैव; अतः वृद्धि सन्धि।

  4. गद्यांश — "धर्मशास्त्रेषु परोपकारस्य महत्त्वं विशदरूपेण वर्णितम्…" — परोपकारस्य महत्त्वं विशदरूपेण कुत्र वर्णितम्?

    1. धर्मशास्त्रेषु
    2. साङ्ख्यदर्शनेषु
    3. न्यायशास्त्रेषु
    4. भक्तिशास्त्रेषु
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (A) धर्मशास्त्रेषु

    गद्यांश का वाक्य — 'धर्मशास्त्रेषु परोपकारस्य महत्त्वं विशदरूपेण वर्णितम्'।

  5. शिक्षार्थियों में किस विधि के द्वारा सर्वाधिक रुचि जागृत होती है?

    1. पुस्तकों द्वारा
    2. श्रव्य-दृश्य सामग्री द्वारा
    3. कक्षा के वातावरण द्वारा
    4. फिल्मों के द्वारा
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (B) श्रव्य-दृश्य सामग्री द्वारा

    श्रव्य-दृश्य (Audio-Visual) सामग्री एक साथ कई इन्द्रियों को सक्रिय करती है, इसलिए छात्रों की रुचि सबसे अधिक जगाती है।

  6. निम्नलिखित में से अव्यय शब्द-समूह है —

    1. सा, ते, यूयम्
    2. नमः, सह, ज्येष्ठः
    3. अत्र, तत्र, तस्य
    4. सर्वत्र, अधुना, उपरि
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (D) सर्वत्र, अधुना, उपरि

    सर्वत्र, अधुना, उपरि — तीनों अव्यय हैं (रूप नहीं बदलते)। 'तस्य' सर्वनाम (षष्ठी) और 'ज्येष्ठः' विशेषण है।

  7. 'षण्णवतिः' हिन्दी की किस संख्या का बोधक है?

    1. छियानवे (96)
    2. सरसठ (67)
    3. छाछठ (66)
    4. छत्तीस (36)
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (A) छियानवे (96)

    षट् (6) + नवतिः (90) = षण्णवतिः = 96। (षष्टिः = 60, सप्ततिः = 70, अशीतिः = 80, नवतिः = 90)

  8. '49' का संस्कृत शब्दात्मक रूप है —

    1. नवचत्वारिंशत्
    2. एकोनचत्वारिंशत्
    3. नौचत्वारिंशत्
    4. नवचत्वारिः
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (A) नवचत्वारिंशत्

    49 = नवचत्वारिंशत् (या एकोनपञ्चाशत्)। एकोनचत्वारिंशत् = 39; चत्वारिंशत् = 40।

  9. 'पितॄन्' शब्द में विभक्ति और वचन है —

    1. तृतीया, एकवचन
    2. द्वितीया, बहुवचन
    3. द्वितीया, एकवचन
    4. प्रथमा, बहुवचन
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (B) द्वितीया, बहुवचन

    पितृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग) — द्वितीया: पितरम्, पितरौ, पितॄन्; तृतीया एक. पित्रा; प्रथमा बहु. पितरः।

  10. 'नद्यः' शब्द में विभक्ति और वचन है —

    1. प्रथमा, बहुवचन
    2. षष्ठी, एकवचन
    3. प्रथमा, एकवचन
    4. षष्ठी, बहुवचन
    उत्तर व व्याख्या देखें

    उत्तर: (A) प्रथमा, बहुवचन

    नदी (ईकारान्त स्त्रीलिङ्ग) — प्रथमा: नदी, नद्यौ, नद्यः; षष्ठी एक. नद्याः, षष्ठी बहु. नदीनाम्।

पूरे 25 प्रश्न हल करने के लिए ऊपर टेस्ट शुरू करें।

इसी परीक्षा के और टेस्ट